|
Եզդիական հարսանյաց ծեսերը նույնպես ունեն իրենց օրենքները, ավանդական արարողությունները, փոխադարձ այցելությունները, կարգ ու կանոնը:
Երբ արդեն համաձայնություն է կայացվել աղջկան տղայի համար ուզելու, տղայի ծնողները, ըստ կարգի, գնում են աղջկա տուն` նրա ծնողներից աղջկա ձեռքը խնդրելու: Իհարկե կա նաև մի այլ սովորույթ, երբ դեռ փոքր հասակում երկու կողմերի ծնողների համաձայնությամբ բեշքերթում է կատարվում: Թեև դա հազվադեպ է տեղի ունենում, բայց ենթադրվում է, որ երբ փոքրերը դառնան չափահաս, պետք է ամուսնանան միմյանց հետ:
Տղայի ծնողները աղջկա ձեռքը խնդրելիս, աղջկա համար տանում են զանազան զարդեր: Համաձայնության գալով, տղայի ծնողները իրենց բարեկամների հետ մի քանի շաբաթ անց կրկին գնում են աղջկա ծնողների մոտ, կրկին զարդեր ու նվերներ են տանում: Այդ արարողությունը կոչվում է շիրանի (մի ժամանակ, աղջկա գլխագին` ղալիմ էր պահանջվում, որն հիմա վերացել է Հայաստանաբնակ եզդիների մոտ շնորհիվ եզդիների առաջնորդ Ազիզ Թամոյանի, քանի որ որոշ չքավոր ընտանիքների երիտասարդներ չէին կարողանում ամուսնանալ): Որոշ ժամանակ անց արդեն գնում են աղջկան հարս բերելու:
Այդ արարողությունը կոչվում է նըքհա բըբըռըն, որը յուրահատուկ երդման արարողություն է, երբ հայրերը կամ մոտ հարազատները բութ մատերը իրար սեղմելով երդվում են շեխի կամ փիրի ներկայությամբ "ինչ գնով էլ լինի, պահպանել ջահելների ընտանիքի միասնությունը"` մինչև նորապսակների կյանքի վերջը (ներառյալ հիվանդությունները, անհաջողությունները և դժբատությունները): Դա հավատարմության և անխախտ դաշինքի երդում է, որ եզդիները պաշտպանում են սրբությամբ: Դա նաև եզդիական ԶԱԳՍ-ի յուրահատուկ ձև է:
Երկու ծնողները երդման արարողության ժամանակ ասում են.
- Եթե աղջիկը կամ տղան կաղ դառնան, կույր դառնան կամ հիվանդ, մեզ համար ընդունելի է` մա կաբուլը:
Փեսայի տան մոտ մի բերքատու ծառ է զարդարվում, որ նորապսակները բերքատու լինեն այդ ծառի նման: Տղան ծառի վրայից վերցնում է մի կարմիր խնձոր, դրանով խփում աղջկա գլխին, որ նա խնձորի նման գեղեցիկ ու առողջ երեխա ունենա: Ծիսական արարողություն է նաև ծառը հարսի գլխին թափ տալը, տղային բռնելը, որ նրա գլխարկը հանկարծ չփախցնեն, որը անպատվություն է համարվում: Վերջապես տղան մոտենում է վարագույրի հետևում կանգնած հարսնացուին, երեք անգամ ոտքով սեղմում նրա ոտքը և նրանք միասին դուրս են գալիս հարսանքավորների առջև:
Այդ օրը հարսի օժիտի հետ միասին ձիով կամ մեքենայով տղայի տուն է տարվում նաև հարսի պատրաստած զարդաբարձիկը (բալգիե բուկե), որը վաճառվում է փեսային:
Հարսնացուն ոտքով ջարդում է իր ոտքի տակ դրված երկու ափսեները` որպես չարի խափանման նշան և մտնում է փեսացուի տուն:
Աղբյուր` www.yezidis.am
|
|
